21/04/2014 | 08:58:28

Bệnh sởi và những điều hữu ích nên biết !

Hiện nay đang có dịch sởi trên địa bàn Hà Nội, tuy bộ y tế chưa công bố dịch nhưng rõ ràng với số lượng trẻ em bị tử vong do sởi đăng tăng lên con số hơn 116 trẻ thì thực sự bệnh sởi đang ở tình trạng báo động. Vậy bạn hãy tự trang bị cho mình những thông tin cần thiết về bệnh sởi.

1. Dấu hiệu và triệu chứng
Dấu hiệu đầu tiên của bệnh sởi thường là sốt cao, bắt đầu từ 10- 12 ngày sau khi tiếp xúc với vi rút, và kéo dài từ 4 - 7 ngày.
Chảy nước mũi, ho, mắt đỏ và chảy nước mắt, và các đốm trắng nhỏ bên trong má có thể là dấu hiệu bệnh ở giai đoạn đầu. Sau vài ngày, xuất hiện phát ban, thường là trên mặt và cổ.
Trong khoảng ba ngày, phát ban lan rộng, cuối cùng đến tay và chân. Phát ban kéo dài 5-6 ngày, và sau đó bay dần. Tính trung bình, phát ban xuất hiện sau 14 ngày sau khi tiếp xúc với vi rút (trong phạm vi từ 7 đến 18 ngày).
Diễn tiến bệnh nặng có thể xảy ra ở trẻ nhỏ được nuôi dưỡng kém, đặc biệt là những người thiếu vitamin A hoặc hệ miễn dịch yếu do nhiễm HIV/AIDS hoặc những bệnh khác.
2. Cơ chế lây truyền và kiểm soát lây truyền

Cơ chế lây truyền của bệnh sởi

Loại vi rút này rất dễ lây lan qua ho, hắt hơi, tiếp xúc gần gũi hoặc trực tiếp với dịch mũi, họng chứa mầm bệnh.
Loại vi rút này vẫn hoạt động và lây nhiễm trong không khí hoặc trên các bề mặt bị nhiễm trong 2 giờ. Nó có thể được truyền từ người nhiễm bệnh từ 4 ngày trước khi bắt đầu phát ban tới 4 ngày sau khi ban xuất hiện.
Ở trẻ trên 9 tháng hoặc người lớn chưa được tiêm phòng sởi tiếp xúc với bệnh sởi, việc tiêm phòng vắc xin sởi, quai bị, rubella (MMR) trong vòng 72 giờ ngay sau lần đầu tiếp xúc có thể dự phòng nhiễm bệnh một cách hiệu quả.
Sau 3 đến 7 ngày kể từ khi phơi nhiễm, immunoglobulin có thể dự phòng lây nhiễm.
Trẻ nhỏ dưới 9 tháng tuổi tiếp xúc với bệnh sởi, khả năng mắc bệnh sởi có thể giảm bằng việc dùng immunoglobulin trong vòng 7 ngày sau khi tiếp xúc. Sau đó nên chủng ngừa bằng vắc-xin MMR càng sớm càng tốt trước 12 tháng tuổi nhưng ít nhất là sau 3 tháng dùng immunoglobulin.
Người bị bệnh sởi nên được cách ly với những người chưa được chủng ngừa ít nhất 4 ngày sau khi phát ban. Họ nên ở nhà thay vì đến trường hoặc nơi làm việc.
Trẻ chưa được tiêm chủng tiếp xúc với người nhiễm bệnh nên được cách ly trong 14 ngày từ ngày đầu tiên xuất hiện phát ban ở trường hợp mắc cuối cùng mà trẻ tiếp xúc.
Trẻ chưa tiêm chủng đã được chủng ngừa trong vòng 72 giờ sau khi tiếp xúc với vi rút thì có thể trở lại trường học. Tất cả những trẻ suy giảm miễn dịch có tiếp xúc với bệnh nhân sởi nên được cách ly 14 ngày sau ngày đầu tiên xuất hiện ban đỏ ở trường hợp cuối cùng tiếp xúc.
Những người trưởng thành sinh từ năm 1966 trở lại đây rất dễ bị bệnh sởi. Trừ những người đã được xác định là từng nhiễm sởi, những người còn lại nên chắc chắn là đã được tiêm 2 liều vắc-xin, nếu không họ cũng có nguy cơ bị bệnh.
3. Chăm sóc và điều trị
Có thể phòng tránh một số biến chứng nghiêm trọng của bệnh sởi thông qua chăm sóc tốt, đảm bảo đủ dinh dưỡng, uống đủ nước, và điều trị mất nước với dung dịch bù nước và điện giải. Dung dịch này nhằm bù nước và các yếu tố thiết yếu khác đã bị mất do tiêu chảy hoặc nôn. Các thuốc kháng sinh cũng được kê để điều trị đau mắt, nhiễm trùng tai và viêm phổi.
Tất cả trẻ được chẩn đoán bị sởi nên được uống bổ sung 2 liều vitamin A, cách nhau 24 giờ. Cụ thể, Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo bổ sung vitamin A cho tất cả trẻ em được chẩn đoán với bệnh sởi với liều lượng theo độ tuổi như sau:
• Trẻ sơ sinh dưới 6 tháng: 50.000 IU/ngày, dùng 2 liều cách nhau 24 giờ
• Tuổi 6-11 tháng: 100.000 IU/ngày, dùng 2 liều cách nhau 24 giờ
• Trẻ trên 1 tuổi: 200.000 IU ngày, dùng 2 liều cách nhau 24 giờ
• Trẻ em có dấu hiệu lâm sàng thiếu vitamin A: 2 liều đầu tiên theo tuổi, từ 2 đến 4 tuần sau đó bổ sung thêm liều thứ 3 theo tuổi
Cách này nhằm phục hồi nồng độ vitamin A thấp khi mắc sởi, xuất hiện ở cả những trẻ được chăm sóc dinh dưỡng tốt và có thể dự phòng tổn thương mắt và mù. Bổ sung vitamin A cho thấy giảm 50% số ca tử vong do sởi.

Thông tin bên lề
1. Dùng hạt mùi điều trị sởi: Các bậc phụ huynh có thể dùng bài thuốc dân gian với hạt mùi già để phòng sởi như sau: Về cuối năm, nên mua nhiều cây mùi già có quả rắn chắc, buộc treo ở đầu nhà, hong gió cho khô giòn, vò lấy hột và lá khô cho vào lọ đậy kín. Đến thời kỳ hay có bệnh sởi thì lấy một nắm nhỏ hạt và lá mùi già cho vào 3 gáo nước đun sôi để gần nguội tắm cho trẻ. Trước khi tắm, nên cho trẻ uống một thìa nước mùi. Cứ cách nửa tháng lại tắm một lần. Cách này có thể đề phòng được bệnh sởi phát sinh, lại sạch và thơm. Nếu cẩn thận thì quần áo của các cháu cũng thỉnh thoảng cho vào nồi nước mùi già để đun sôi.
2. Máy móc y tế từ nguồn dự trữ quốc gia không hiệu quả: Đối với các trẻ bị sởi nặng, chức năng hô hấp của phổi suy giảm nên cần các máy thở oxy hay các máy tạo oxy cho trẻ. Gần đây bộ y tế đã phát cho BV Bạch Mai 10 máy tạo oxy trong kho dự phòng để điều trị nhưng đáng buồn thay các máy tạo oxy này lại không hoạt động hoặc hoạt động không hiệu quả mà cần phải thay các vật tư tiêu hao mới vận hành tốt được. Do đó đây cũng là kinh nghiệm không chỉ trong ngành y tế mà con trong các lĩnh vực khác khi dự trữ các vấn đề cấp thiết có thể xảy ra.